Print

Πώς να έχετε μια δραστήρια ζωή με τη ΧΑΠ

Όταν πάσχετε από Χρόνια Αναπνευστική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) ίσως δυσκολευτείτε να παραμείνετε δραστήριοι καθώς η αναπνοή απαιτεί περισσότερη ενέργεια και μεγαλύτερη προσπάθεια απ’ ό,τι συνήθως. Αυτό το ενημερωτικό δελτίο σχεδιάστηκε για πάσχοντες από ΧΑΠ αλλά και τις οικογένειες και τους οικείους τους/ Εξηγεί πώς επιδρά η ασθένεια στην άσκηση, τους λόγους που είναι σημαντικό να παραμείνετε δραστήριοι, και πώς να έχετε μια ενεργητική ζωή με τη ΧΑΠ.

τελευταία ενημέρωση 09/02/2021
This content is available in multiple languages.

Τι είναι η ΧΑΠ;


Η ΧΑΠ είναι ο γενικός όρος που δίνεται σε νοσήματα όπως το εμφύσημα και η χρόνια βρογχίτιδα, τα οποία προκαλούν μόνιμη απόφραξη ή στένωση των αεραγωγών. Η νόσος προσβάλλει κυρίως τους πνεύμονες και την ικανότητά αναπνοής, αλλά μπορεί επίσης να επηρεάσει, μεταξύ άλλων, τους μύες, την καρδιά, τα οστά και τη γενική διάθεση. Ο καπνός του τσιγάρου είναι η πιο κοινή αιτία της ΧΑΠ στην Ευρώπη, ωστόσο μια σειρά άλλων παραγόντων μπορούν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη της νόσου. Σε αυτούς συγκαταλέγονται η ρύπανση του αέρα εσωτερικών χώρων και της ατμόσφαιρας, καθώς επίσης η σκόνη και οι χημικές ουσίες στο χώρο εργασίας και οι προϋπάρχουσες ασθένειες, όπως το χρόνιο άσθμα. Τα συμπτώματα, κατά κανόνα, επιδεινώνονται με την πάροδο του χρόνου και ίσως διαπιστώσετε ότι οι συνήθεις καθημερινές δραστηριότητες, όπως το να ανεβαίνετε τις σκάλες, να ψωνίζετε ή να κάνετε ντους, θα πρέπει να γίνονται με πιο αργό ρυθμό. Μερικές φορές μπορεί να αισθάνεστε ότι δεν έχετε τη δύναμη να κάνετε αυτά τα πράγματα. Αν παραμένετε δραστήριοι θα μπορείτε να διαχειρίζεστε καλύτερα αυτές τις εργασίες και θα νιώθετε γενικά καλύτερα.

Πώς με επηρεάζει η ΧΑΠ;


Πώς μπορώ να την αντιμετωπίσω;


Μια από τις πιο πρώιμες ενδείξεις της ΧΑΠ είναι η διαπίστωση ότι δεν μπορείτε πλέον να διαχειριστείτε εύκολα διάφορες δραστηριότητες. Ίσως διαπιστώσετε ότι πρέπει να σταματήσετε στη μέση της σκάλας για να συνέλθετε, ή να ξεκουραστείτε κατά τη διάρκεια ενός περιπάτου. Τα συμπτώματα της δύσπνοιας και της κόπωσης συνήθως επιδεινώνονται με την πάροδο του χρόνου, ωστόσο, πολλοί ασθενείς βλέπουν ότι η ασθένειά τους διαφέρει από μέρα σε μέρα. Τη μια μέρα μπορεί να νιώθετε ότι είναι εύκολο να διαχειριστείτε τη δύσπνοια, και την άλλη ίσως σας εμποδίζει από οποιαδήποτε δραστηριότητα. Ομοίως, μπορεί να ξυπνήσετε το πρωί νιώθοντας χάλια, αλλά τα συμπτώματά σας να βελτιωθούν έως το απόγευμα.

Η ΧΑΠ επηρεάζει διαφορετικά τον καθένα ανάλογα πάντα με τη σοβαρότητα της νόσου. Αν η πάθηση είναι ήπια ή μέτρια, ίσως αρχίσετε να παρατηρείτε ότι δυσκολεύεστε με το περπάτημα, την άσκηση, τα ψώνια και άλλες δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου σας. Αν η πάθηση είναι πιο σοβαρή, μπορεί να νιώθετε δύσπνοια όταν ντύνεστε, όταν πλένεστε ή ακόμα και όταν χτενίζετε τα μαλλιά σας. Όπως συμβαίνει και με άλλες μακροχρόνιες νόσους που επιδρούν στις καθημερινές δραστηριότητες των ασθενών, έτσι και η ΧΑΠ μπορεί να προκαλέσει συναισθηματική δυσφορία. Η κατάθλιψη, η στενοχώρια και η αίσθηση απώλειας του ελέγχου ή το αίσθημα φόβου και πανικού, είναι όλα συνήθεις συναισθηματικές παρενέργειες της ΧΑΠ. Η ΧΑΠ μπορεί επίσης να έχει αντίκτυπο στις διαπροσωπικές σχέσεις καθώς πολλά άτομα αρχίζουν να νιώθουν εξάρτηση από τους άλλους για τις δραστηριότητες του νοικοκυριού ή μοναξιά όταν είναι δύσκολο να βγουν έξω. Ορισμένα άτομα ανησυχούν ακόμα και για τη δύσπνοια κατά την ερωτική συνεύρεση. Αυτή η δύσπνοια μπορεί να προκαλέσει ανησυχία και συχνά περιορίζει την επιθυμία για σεξ ή την απόλαυσή του. Αυτό που έχει σημασία είναι να μη νιώθετε ντροπή και να συζητάτε τα προβλήματά σας με το γιατρό, το νοσηλευτή ή τον φυσικοθεραπευτή σας.

«Συνεχίζω να κάνω τις δουλειές του νοικοκυριού, αλλά έμαθα να τις κάνω πολύ αργά και να τις μοιράζω σε αρκετές ημέρες. Οι άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν πάντα γιατί δεν είσαι τόσο δραστήριος. Έμαθα να έχω ένα ρυθμό, για να μπορώ να κάνω περισσότερα πράγματα. Αντ’ αυτού θα πάω μια βόλτα και θα κάνω πράγματα που με ευχαριστούν. Πρέπει να παραμένεις δραστήριος όσο μπορείς περισσότερο.»

Ασθενής με ΧΑΠ

Συνεχίζοντας τις δραστηριότητες ανάλογα με το επίπεδο της δύσπνοιας


Παράλληλα με την τακτική θεραπεία, η δύσπνοια περιορίζεται με την άσκηση και την ενδυνάμωση των μυών σας ώστε να λειτουργούν καλύτερα. Η δύσπνοια κατά τις δραστηριότητες μπορεί να σας φοβίσει. Ίσως μπείτε στον πειρασμό να αποφύγετε την άσκηση που πιστεύετε ότι σας προκαλεί δύσπνοια. Αν δεν ασκείστε, δε θα είστε ακμαίοι και οι μύες σας θα εξασθενήσουν. Αυτό σημαίνει ότι θα χάσουν τη αντοχή και τη δύναμή τους, με αποτέλεσμα η σωματική άσκηση να γίνει πιο δύσκολη. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να αναπνέετε περισσότερο κι έτσι θα δυσχεραίνονται ακόμα και οι απλές δραστηριότητες. Αυτό μπορεί να έχει επίσης αντίκτυπο στη διάθεσή σας και να σας προκαλέσει αίσθημα κατάθλιψης. Μπορείτε να σταματήσετε αυτόν το φαύλο κύκλο από την αρχή μέσα από την άσκηση. Αν συνεχίσετε να ασκείστε, οι πνεύμονες και οι μύες θα συνεχίσουν να λειτουργούν όσο καλύτερα μπορούν και η υγεία σας θα επιδεινωθεί πολύ πιο αργά. Παράλληλα με τα γενικά οφέλη για την υγεία σας, η συνεχής δραστηριότητα θα συμβάλλει στη μείωση της δύσπνοιας όταν γυμνάζεστε, θα περιορίσει την κούραση των ποδιών, θα αυξήσει τα επίπεδα ενέργειας, θα βελτιώσει τη μυϊκή δύναμη, θα ενισχύσει το ανοσοποιητικό σύστημα και θα βελτιώσει την αυτοπεποίθηση και τη διάθεσή σας.

Συχνές απορίες (FAQ)


Αν νιώθετε συχνά δύσπνοια, ζητήστε από το γιατρό σας να ψάξει για τα αίτια. Οι παρακάτω συμβουλές μπορεί να βοηθήσουν άτομα με ΧΑΠ να αντιμετωπίσουν τη δύσπνοια κατά τη σωματική άσκηση:

(missing image)

Ένας από τους πιο απλούς τρόπους να ελέγξετε τη δύσπνοια είναι να αναπνέετε σουφρώνοντας τα χείλη, σας να θέλατε να σφυρίξετε. Αν παίρνετε βαθιές ανάσες από τη μύτη και βγάζετε τον αέρα από τα σουφρωμένα χείλη, οι αεραγωγοί σας θα παραμένουν περισσότερη ώρα ανοιχτοί κι έτσι θα μπορείτε να ανακτήσετε τον κανονικό ρυθμό αναπνοής. Ανάλογα με τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων και τον τύπο άσκησης που προτιμάτε, η διατήρηση της δραστηριότητας κυμαίνεται από βασικές δραστηριότητες στο σπίτι έως δομημένες συνεδρίες άσκησης. Οι φυσικοθεραπευτές μπορούν να σας βοηθήσουν να προγραμματίσετε τις δραστηριότητες που σας ταιριάζουν. Μπορείτε να προσπαθήσετε να βάλετε διαφορετικές δραστηριότητες στην καθημερινότητά σας έτσι ώστε να διατηρήσετε το επίπεδο της φυσικής σας κατάστασης:

  • Κηπουρική
  • Ανέβασμα και κατέβασμα από σκάλες
  • Αποβίβαση από λεωφορείο μια στάση νωρίτερα ή ένα μικρό περίπατο
  • Ελαφρά κολύμβηση
  • Ασκήσεις για φυσική κατάσταση
  • Παράταση συνηθισμένων εργασιών στο σπίτι για ενίσχυση των μυών

Αν θέλετε να βελτιώσετε τη φυσική σας κατάσταση, μπορείτε να παρακολουθήσετε εκπαιδευτικά προγράμματα άσκησης από ειδικούς ή προγράμματα αναπνευστικής αποκατάστασης. Η αναπνευστική αποκατάσταση περιλαμβάνει οργανωμένες ασκήσεις και εκπαίδευση σχετικά με τους πνεύμονες και τους τρόπους να παραμείνετε υγιείς, στο πλαίσιο ομάδας. Μπορεί να ωφεληθείτε αν δεν είσαστε συνηθισμένοι στην άσκηση και θέλετε να αυξήσετε σταδιακά τα επίπεδα δραστηριότητάς σας. Μπορεί επίσης να βοηθήσει στην αύξηση της αυτοπεποίθησης και της ικανότητας αντιμετώπισης της ασθένειάς σας.

Όσο βελτιώνεται η φυσική σας κατάσταση, μπορεί στη συνέχεια να απολαύσετε δομημένες συνεδρίες
και προγράμματα, όπως αεροβική στο νερό, γιόγκα και χορό. Συζητήστε με το γιατρό, το νοσηλευτή ή το
φυσικοθεραπευτή σας για τον τύπο άσκησης που σας ταιριάζει και τα προγράμματα που διατίθενται στην περιοχή
σας.

Τι πρέπει να θυμάστε:

  • Να κάνετε πάντα προθέρμανση και αποθεραπεία μετά την άσκηση
  • Να έχετε μαζί σας νερό για να πίνετε πριν, κατά τη διάρκεια και μετά
    από την άσκηση
  • Να έχετε κοντά τα φάρμακά σας
  • Μην πιέζεστε πάνω από τις δυνατότητές σας
  • Αναπνέετε με σουφρωμένα χείλη

Διακόψτε τη δραστηριότητα που κάνετε εφόσον νιώθετε κάποιο από τα εξής:

  • Βάρος στο στήθος
  • Ζαλάδα ή αδιαθεσία
  • Ιδρώνετε ή κρυώνετε
  • Αυξημένο συριγμό
  • Πόνο στις αρθρώσεις ή τους μύες σας
  • Μη φυσιολογική κόπωση
Εγγραφείτε στο newsletter μας